Vaatwasser inruimen: zo doe je het goed en wordt alles schoon

Je vaatwasser goed inruimen maakt een wereld van verschil. Doe je het verkeerd, dan komen borden vlekkerig uit de machine en moet je alsnog met de hand naspoelen. Doe je het goed, dan wordt alles in één wasbeurt stralend schoon. Toch zijn er verrassend veel mensen die hun vaatwasser niet optimaal vullen. In dit artikel lees je precies hoe je je vaatwasser inruimt, waar elk item thuishoort en welke fouten je beter kunt vermijden.

Waarom maakt goed inruimen zoveel uit?

Een vaatwasser werkt met sproeiammen die water onder hoge druk rondspuiten. Die sproeiammen zitten boven en onder in de machine. Als je borden, pannen of schalen verkeerd plaatst, blokkeer je de waterstralen en bereikt het water bepaalde items niet. Het gevolg: vuile vaat na een volledige wasbeurt. Door slim in te ruimen zorg je ervoor dat het water overal bij kan en dat je vaatwasser zo efficiënt mogelijk draait.

Het onderrek: borden, pannen en grote items

Het onderrek is bedoeld voor de grootste en zwaarste items. Hier plaats je:

• Borden: zet ze rechtop in de pinnen met de vuile kant naar het midden gericht. Zo raken de waterstralen het vuil het best. Zorg dat borden elkaar niet overlappen.
• Pannen en braadsleeën: plaats deze schuin of ondersteboven zodat het water erin kan en er weer uit loopt. Een pan die recht naar boven staat, vangt water op en blokkeert de sproeiarm.
• Snijplanken en ovenschalen: zet ze aan de zijkanten of achterkant van het rek. Vooraan plaatsen blokkeert de deur en kan de sproeiarm belemmeren.
• Vergiet en kookgerei: ook deze horen ondersteboven in het onderrek. Zo loopt het water er goed vanaf.

Tip: passen je borden niet in de vaatwasser? Bij veel modellen kun je de pinnen in het onderrek neerklappen om meer ruimte te maken voor grote items.

Het bovenrek: kopjes, glazen en kleine items

Het bovenrek is het domein van lichtere en kwetsbaardere items:

• Kopjes en mokken: plaats ze ondersteboven en iets schuin, zodat het water er goed in kan en er na afloop geen plasjes op de bodem blijven staan.
• Glazen: tussen de pinnen, niet erop. Een glas dat op een pin staat, kan barsten of krijgt kalkranden. Zet glazen ook niet tegen elkaar: dat voorkomt beschadigingen.
• Plastic bakjes en deksels: alleen bovenin, zo ver mogelijk van het verwarmingselement. Lichte plastic items kunnen door de waterdruk omklappen; klem ze goed vast tussen de pinnen.
• Kleine schaaltjes en kommen: ondersteboven en schuin, net als de kopjes.

Bij veel vaatwassers kun je het bovenrek in hoogte verstellen. Dat is handig als je hoge glazen of flessen bovenin wilt plaatsen, of juist meer ruimte nodig hebt in het onderrek voor grote pannen.

De besteklade of bestekbak

Besteklade (bovenin)

Steeds meer vaatwassers hebben een besteklade bovenin de machine. Leg messen, vorken en lepels plat neer met de handvatten afwisselend links en rechts, zodat ze niet in elkaar nestelen. Grote items zoals pollepels of spatelscheppers passen hier soms ook in, mits je de verdelers in de lade verschuift.

Bestekbak (onderrek)

Heb je een losse bestekbak? Plaats bestek dan met de handvatten naar beneden, zodat het water de vuile uiteinden goed bereikt. Uitzondering: scherpe messen stop je met het handvat naar boven voor de veiligheid. Meng vorken, messen en lepels door elkaar in de vakjes, anders kleven lepels tegen elkaar en worden ze niet goed schoon.

Veelgemaakte fouten bij het inruimen

Herken je een van deze fouten? Dan is de kans groot dat je wasresultaat verbetert door ze te vermijden:

• Te vol laden: het is verleidelijk om alles erin te proppen, maar een overvolle vaatwasser wast slechter. Het water moet vrij kunnen circuleren.
• Items nestelen: lepels die in elkaar liggen of kommen die in elkaar gestapeld staan, worden niet schoon. Laat altijd ruimte tussen items.
• De sproeiarm blokkeren: controleer voor je de machine start of de sproeiarm(en) vrij kunnen draaien. Een uitstekend handvat of grote pan kan de arm blokkeren.
• Holle items rechtop zetten: kommen, kopjes en pannen horen ondersteboven of schuin. Rechtop vullen ze zich met vuil water.
• Voedselresten niet verwijderen: je hoeft de vaat niet voor te spoelen, maar grote etensresten (botjes, pitten, sausklonten) schraap je er wel even af. Anders verstoppen ze het filter.

Moet je de vaat voorspoelen?

Nee, voorspoelen is bij een moderne vaatwasser niet nodig en zelfs af te raden. Vaatwassertabletten bevatten enzymen die zich aan voedselresten hechten. Zonder die resten werken de enzymen minder effectief, waardoor je paradoxaal genoeg een slechter resultaat krijgt. Schraap grove resten er gewoon af met bestek of een spatel en laad de vaat direct in.

Welk programma kies je?

De meeste vaatwassers hebben meerdere programma’s. Het eco-programma wast op lagere temperatuur en is zuiniger, maar duurt langer. Het intensieve programma is geschikt voor zwaar bevuilde pannen. Het korte programma draai je het best alleen bij licht vuile vaat, bijvoorbeeld kopjes en glazen na een koffie-uurtje. Voor dagelijks gebruik is het standaard- of eco-programma de beste keuze.

Wat mag niet in de vaatwasser?

Niet alles kan in de vaatwasser. De volgende items was je beter met de hand:

• Houten items: snijplanken, lepels en spatels van hout drogen uit en kunnen gaan scheuren.
• Scherpe messen: kwaliteitsmessen worden bot door de hoge temperatuur en het water. Een koksmess was je beter met de hand.
• Gietijzeren pannen: de ingebakken laag (seasoning) wordt aangetast door vaatwasmiddel.
• Antiaanbakpannen: de coating kan beschadigen. Controleer altijd of de pan vaatwasmachinebestendig is.
• Kristal en handbeschilderd servies: de hoge temperatuur en agressieve vaatwasmiddelen kunnen versieringen aantasten.
• Koperen en aluminium items: deze verkleuren in de vaatwasser.

Tips voor een beter wasresultaat

• Draai de vuile kant naar het midden: de sproeiarm zit in het midden. Items met de vuile kant naar binnen gericht worden het best gereinigd.
• Gebruik het juiste vaatwasmiddel: all-in-one tablets zijn voor de meeste mensen het handigst. Bij zacht water kun je overwegen los vaatwasmiddel met apart glansspoelmiddel en zout te gebruiken.
• Maak het filter regelmatig schoon: een verstopt filter vermindert de wasprestatie flink en kan zelfs lekkage veroorzaken. Spoel het filter elke week of twee weken even af onder de kraan.
• Laat de deur na afloop op een kier: dit voorkomt vochtigheid en nare geuren in de machine.

Wanneer ruim je de vaatwasser uit?

Wacht na het programma even met uitruimen. De vaat is direct na het wassen heet en kwetsbaar. Laat de vaatwasser 15 tot 30 minuten open staan zodat de stoom kan ontsnappen en de vaat kan afkoelen. Begin met het uitruimen van het onderrek, zodat druppels van het bovenrek niet op al droog servies vallen.

Bekijk het vaatwasserassortiment bij Welhof

Op zoek naar een nieuwe vaatwasser met handige besteklade, verstelbaar bovenrek of extra stil programma? Bekijk dan het complete vaatwasserassortiment. Van vrijstaande modellen tot volledig geïntegreerde inbouwvaatwassers: er is altijd een vaatwasser die past bij jouw keuken en wensen.

Veelgestelde vragen over de vaatwasser inruimen

Hoe moet bestek in de vaatwasser?

Heb je een besteklade bovenin? Leg het bestek plat met de handvatten afwisselend links en rechts. Heb je een bestekbak? Zet bestek dan met de handvatten naar beneden, behalve scherpe messen (handvat omhoog). Meng vorken, messen en lepels door elkaar zodat ze niet in elkaar nestelen.

Moet je de vaat afspoelen voor de vaatwasser?

Nee, voorspoelen is niet nodig. Moderne vaatwasmiddelen werken juist beter als er voedselresten aanwezig zijn. Schraap alleen grove resten (botjes, pitten) van de borden af voordat je ze in de machine zet.

Waarom is de bovenkant van mijn vaat niet schoon?

Dit komt meestal doordat items de bovenste sproeiarm blokkeren of doordat de vaatwasser te vol geladen is. Controleer of de sproeiarm vrij kan draaien en zorg dat er voldoende ruimte tussen de items zit zodat het water overal bij kan.

Hoe ruim je de besteklade van de vaatwasser in?

Leg bestek plat in de lade met de handvatten afwisselend naar links en rechts. Zo blijft er ruimte tussen de items en wordt alles goed schoon. Grote kooklepels of spatels leg je in het langste vak van de lade.

Wat kan er niet in de vaatwasser?

Houten items, scherpe kwaliteitsmessen, gietijzeren pannen, sommige antiaanbakpannen, kristal, handbeschilderd servies en koperen of aluminium voorwerpen was je beter met de hand. Controleer bij twijfel het symbool op de onderkant van het product.

Wanneer moet je de vaatwasser uitruimen?

Wacht na het programma 15 tot 30 minuten zodat de stoom kan ontsnappen en de vaat kan afkoelen. Begin met het uitruimen van het onderrek, zodat eventuele druppels van het bovenrek niet op droog servies vallen.

Hoe voorkom je schimmel in de vaatwasser?

Laat na elke wasbeurt de deur van de vaatwasser op een kier staan zodat de vocht kan ontsnappen. Maak het filter en de deurrubber regelmatig schoon en draai af en toe een heet programma zonder vaat om bacteriën en schimmel te bestrijden.